Dziecko wyjeżdża na studia? Nie zapomnijcie o upoważnieniu

We wrześniu tysiące osiemnastolatków wyprowadza się z domu na studia do innego miasta. Wielu ich rodziców nie wie, że od dnia osiemnastych urodzin przestają być przedstawicielem ustawowym i w razie kłopotów zdrowotnych żadna placówka medyczna nie udzieli im informacji o stanie zdrowia ani nie da dostępu do dokumentacji medycznej, dopóki dziecko formalnie nikogo nie upoważni.

Ponieważ jest to problem dotyczący tysięcy rodzin, zaprosiliśmy na spotkanie live mec. Zuzannę Pierścińską, adwokat zajmującą się prawem medycznym, po wskazówki, jak go rozwiązać. Poniżej wnioski ze spotkania, nagranie i wzory pism, które przygotowaliśmy razem z panią mecenas.

Co zmienia dzień osiemnastych urodzin

Osiemnaste urodziny to pełna zdolność do czynności prawnych. Od tego dnia decyzja o tym, kto może pytać o zdrowie pacjenta, należy wyłącznie do niego, a rodzic traci prawo, które miał przez poprzednie osiemnaście lat. Traci też dostęp do dokumentacji z czasów, kiedy dziecko było małoletnie.

Co więcej, działa to w obie strony: również dorosłe dziecko nie dowie się nic o swoim rodzicu, jeżeli ten nie zostawił odpowiedniego upoważnienia. Najprościej jest więc wymienić się takimi pismami.

Upoważnienie czy pełnomocnictwo

Oba słowa krążą w internecie zamiennie. Zapytaliśmy o to na początku spotkania, bo od tego zależy, czego właściwie szukać i co podpisać.

„Ustawodawca wskazał w ustawie o prawach pacjenta, że jest to upoważnienie, więc zostałabym przy upoważnieniu. Różnica jest istotna. Pełnomocnictwo z kodeksu cywilnego wygasa z chwilą śmierci mocodawcy, a upoważnienie udzielone na podstawie ustawy o prawach pacjenta wywołuje skutki prawne także po śmierci pacjenta."

mec. Zuzanna Pierścińska

Pani mecenas powołała się przy tym na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w którym sąd rozróżnił obie instytucje.

Dlaczego potrzebne są dwa pisma

Informacja o stanie zdrowia i dostęp do dokumentacji medycznej to dwie niezależne sprawy, oparte na dwóch przepisach: art. 9 i art. 26 ustawy o prawach pacjenta. Pacjenci często zakładają, że zgoda na przekazywanie informacji załatwia całość, a potem okazuje się, że karty informacyjnej ani wyniku badania nikt nie wyda.

Dlatego przygotowaliśmy trzy wzory: osobno na informację, osobno na dokumentację i jeden łączony. Mec. Pierścińska rekomenduje ten ostatni, jeżeli chcesz dać bliskiej osobie oba uprawnienia.

Zakres możesz zawęzić

Upoważnienie nie musi obejmować wszystkiego. Możesz wskazać wyłączenia, a pani mecenas jako przykład podała leczenie psychiatryczne. Dla studenta, który chce, żeby rodzic wiedział o złamanej nodze, ale nie o każdej wizycie, może to być istotna kwestia.

Przy danych osoby upoważnionej obowiązuje zasada minimalizacji. Imię, nazwisko, PESEL i kontakt wystarczą. Dopisywanie obok PESEL-u jeszcze numeru dowodu pani mecenas uznała za nadmiarowe.

Upoważnienie ogólne czy dla jednej placówki

Oświadczenie złożone poza Internetowym Kontem Pacjenta trafia do dokumentacji wewnętrznej placówki, w której je złożono. Wiele osób rozumie to jako ograniczenie jego mocy do tego jednego szpitala.

„Nie mury wyznaczają granice naszego upoważnienia, tylko to, co faktycznie się w nim znajduje. Jeżeli chcecie się zabezpieczyć na przyszłość, lepiej zrobić upoważnienie ogólne, nieskonkretyzowane. Dziecko może studiować w Warszawie, a mieć wypadek w Krakowie albo w Poznaniu, kiedy pojedzie na wycieczkę, więc zawężanie tego kręgu nie jest korzystne."

mec. Zuzanna Pierścińska

We wzorze zaznacz więc „wszystkie podmioty udzielające mi świadczeń zdrowotnych", chyba że masz konkretny powód, żeby zrobić inaczej.

Nie podpisuj na zapas

Pytanie pada często: czy siedemnastolatek może podpisać upoważnienie z góry, żeby zaczęło działać w dniu urodzin? Pani mecenas odradza. Pełną zdolność do czynności prawnych uzyskuje się dopiero w dniu osiemnastych urodzin, a skuteczność wcześniejszego pisma jest wątpliwa. Podpisujemy w dniu urodzin albo później.

Wyjątki od reguły

Jeżeli pacjent jest nieprzytomny albo nie jest w stanie zrozumieć informacji, lekarz udzieli takiej informacji osobie bliskiej, a rodzice mieszczą się w tej definicji. Wyjątek dotyczy wyłącznie rozmowy o stanie zdrowia, rozpoznaniu, metodach leczenia, następstwach, wynikach i rokowaniu. Szpital ani przychodnia nie wydadzą dokumentacji, a przy pacjencie przytomnym ten wyjątek nie działa w ogóle.

Wzory upoważnień do pobrania

Poniżej znajdziesz trzy wzory oraz instrukcję. Pisma nie muszą być sporządzone notarialnie, wystarczy własnoręczny podpis.

Co zrobić z podpisanym pismem:

1. Zrób dwie kopie, po jednej dla każdej ze stron, i zachowaj je w miejscu, o którym pamiętasz. Polecamy zapisanie tej informacji w LegacyApp.
2. Student może dodatkowo złożyć pismo w placówce w nowym miejscu zamieszkania, z której korzysta regularnie, i poprosić o dołączenie do dokumentacji.
3. Przy formach udostępnienia dokumentacji zaznacz wszystkie trzy, bo nie wiesz, czy akurat będziesz mógł przyjść do rejestracji osobiście.

Zrób to samo w Internetowym Koncie Pacjenta

Upoważnienie nadane w Internetowym Koncie Pacjenta działa niezależnie od placówki. Zaloguj się profilem zaufanym, wejdź w Upoważnienia, wybierz upoważnienie bliskiej osoby i podaj jej imię, nazwisko oraz PESEL. Osób można wskazać kilka.

W jednym z ekranów IKP pojawia się słowo „pełnomocnik", mimo że nadajesz upoważnienie. To ta sama czynność. Pamiętaj też, że osoba upoważniona musi mieć własne, aktywne konto, więc najwygodniej zrobić to wzajemnie.

Gdzie trzymać podpisane pismo

Podpisane upoważnienie pomaga tylko wtedy, gdy w stresowej sytuacji ktoś potrafi je znaleźć. Skan w mailu sprzed dwóch lat może być wtedy trudny do odnalezienia.

Właśnie do tego dobrze nadaje się aplikacja w telefonie, taka jak LegacyApp. Możesz przechowywać w niej wszystkie ważne informacje: jakie masz konta, polisy, dokumenty. Masz je zawsze pod ręką, a dodatkowo decydujesz, kto i kiedy może je bezpiecznie otrzymać, gdyby coś ci się stało. Notatki zostają tylko w twoim telefonie, a ich zaszyfrowana kopia trafia na twój własny Dysk Google albo iCloud, nie na serwery LegacyApp. Plan podstawowy jest bezpłatny bezterminowo, a aplikację pobierzesz i skonfigurujesz w kilka minut.

Upoważnienie wypełnisz i podpiszesz w kilka minut, a zaoszczędzi ci mnóstwo stresu w sytuacji kryzysowej. Pobierz wzór, wypełnijcie go wzajemnie, podpiszcie i zróbcie to samo w IKP, a informację o tym, gdzie szybko znaleźć upoważnienie, zapiszcie w LegacyApp.

Pytania i odpowiedzi

Krótkie wersje, dla ludzi (i asystentów) w biegu.

Upoważnienie czy pełnomocnictwo?

Ustawa o prawach pacjenta mówi o upoważnieniu i tego słowa warto używać. Upoważnienie wywołuje skutki także po śmierci pacjenta, a pełnomocnictwo z kodeksu cywilnego wygasa z chwilą śmierci mocodawcy.

Czy potrzebny jest notariusz?

Nie. Wystarczy wypełniony wzór z własnoręcznym podpisem albo upoważnienie nadane w Internetowym Koncie Pacjenta.

Czy upoważnienie zadziała w szpitalu w innym mieście?

Jeżeli napiszesz je ogólnie, dla wszystkich podmiotów udzielających świadczeń, to o zakresie decyduje treść pisma, a nie miejsce jego złożenia.

Czy mogę podpisać upoważnienie przed osiemnastymi urodzinami?

Nie warto. Pełną zdolność do czynności prawnych uzyskuje się w dniu osiemnastych urodzin, a skuteczność wcześniejszego pisma jest wątpliwa.

Czy mogę wyłączyć część informacji?

Tak. We wzorze jest miejsce na wskazanie wyłączeń, na przykład leczenia psychiatrycznego.

Czy IKP zastępuje papierowe pismo?

Nie w pełni. IKP obejmuje dane zgromadzone w systemie i wymaga, żeby osoba upoważniona też miała aktywne konto. Najbezpieczniej zrobić obie rzeczy.